Bölüm 7 — Konu 33: Dependency Injection (`get_it`, `injectable`)

#Sorun: Nesneleri Nasıl "Bağlarız"?

Bir önceki derste, UrunRepositoryImpl'in bir UrunVeriKaynagi'na, IndirimliUrunleriGetirUseCase'in de bir UrunRepository'ye ihtiyaç duyduğunu gördük. Bunları kim, nerede, nasıl oluşturup birbirine bağlayacak?

// ❌ Her widget'ta elle oluşturmak — kod tekrarı, esneklik yok
class UrunListesiEkrani extends StatelessWidget {
  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    final veriKaynagi = UrunVeriKaynagi(http.Client());
    final repository = UrunRepositoryImpl(veriKaynagi);
    final useCase = IndirimliUrunleriGetirUseCase(repository);
    // ...
  }
}

Bu, her widget'ta tekrarlanan bir kurulum sürecidir — Bölüm 3 Konu 13'te öğrendiğimiz kod tekrarını önleme prensibini ihlal ediyor. Dependency Injection (bağımlılık enjeksiyonu), bu nesnelerin oluşturulmasını merkezi bir yerde yönetmenin ve ihtiyaç duyan yerlere "enjekte etmenin" yoludur.

#get_it — Basit Bir Servis Konumlandırıcı (Service Locator)

flutter pub add get_it

import 'package:get_it/get_it.dart';

final getIt = GetIt.instance; // Bölüm 6 Konu 27'de gördüğümüz singleton kalıbına benzer

void bagimliliklariKur() {
  getIt.registerLazySingleton<http.Client>(() => http.Client());
  getIt.registerLazySingleton<UrunVeriKaynagi>(() => UrunVeriKaynagi(getIt<http.Client>()));
  getIt.registerLazySingleton<UrunRepository>(() => UrunRepositoryImpl(getIt<UrunVeriKaynagi>()));
  getIt.registerFactory<IndirimliUrunleriGetirUseCase>(() => IndirimliUrunleriGetirUseCase(getIt<UrunRepository>()));
}

void main() {
  bagimliliklariKur();
  runApp(MyApp());
}

GetIt.instance — Dart Bölüm 6 Konu 27'de öğrendiğimiz static getter/singleton kalıbının gerçek bir kullanımı — uygulama boyunca tek bir GetIt deposu vardır.

registerLazySingleton<T>(...) — Dart Bölüm 9'da öğrendiğimiz generic tip parametresi (<T>) ile, "bu tipte bir nesne istendiğinde, şu fonksiyonu çalıştırarak oluştur, ve bir daha oluşturma, aynı örneği (instance) tekrar kullan" diyoruz. "Lazy" kelimesi, Dart Bölüm 11 Konu 51'de öğrendiğimiz lazy evaluation kavramına birebir bağlanıyor — nesne, ilk gerçekten istendiğinde oluşturulur, uygulama başlarken değil.

registerFactory<T>(...) — registerLazySingleton'dan farklı olarak, her getIt<T>() çağrısında yeni bir örnek oluşturur — Dart Bölüm 6 Konu 27'de öğrendiğimiz factory constructor kavramına isim ve mantık olarak paralel.

#Kullanım — Widget İçinde

class UrunListesiEkrani extends StatelessWidget {
  const UrunListesiEkrani({super.key});

  @override
  Widget build(BuildContext context) {
    final useCase = getIt<IndirimliUrunleriGetirUseCase>(); // TEK SATIR!
    // ...
  }
}

Artık, karmaşık kurulum zincirini (Client → VeriKaynagi → Repository → UseCase) her widget'ta tekrarlamak yerine, sadece getIt<T>() çağırarak hazır, bağlanmış bir nesne alıyorsun.

#getIt<T>() ile Provider/Riverpod Arasındaki Fark

Bu, kafa karıştırıcı olabilir — Bölüm 6'da öğrendiğimiz Provider/Riverpod da bir tür "nesne sağlama" mekanizmasıydı. Kritik fark:

Pratik olarak birlikte kullanılırlar: get_it, repository ve use case gibi "servisleri" enjekte eder; Provider/Riverpod, bu servisleri kullanan state'i (örneğin "şu an yüklenen ürün listesi") yönetir. Bölüm 7 Konu 32'deki UrunListesiEkrani örneğinde, ref.watch(indirimliUrunlerProvider) çağrısının arkasında, o provider'ın kendisi muhtemelen getIt<IndirimliUrunleriGetirUseCase>() ile use case'e erişiyor olurdu.

#injectable — Kod Üretimi ile Otomatikleştirme

Bölüm 5 Konu 21 ve Bölüm 13'te (Dart) öğrendiğimiz kod üretimi (code generation) kavramını hatırlarsan — injectable, get_it'in kayıt sürecini (yukarıdaki bagimliliklariKur() fonksiyonunu elle yazma zahmetini), annotation'lar kullanarak otomatikleştirir.

flutter pub add injectable
flutter pub add --dev injectable_generator build_runner

import 'package:injectable/injectable.dart';

@lazySingleton // annotation ile işaretliyoruz
class UrunRepositoryImpl implements UrunRepository {
  final UrunVeriKaynagi _veriKaynagi;
  UrunRepositoryImpl(this._veriKaynagi); // injectable, bu parametreyi OTOMATİK ÇÖZER

  @override
  Future<List<Urun>> urunleriGetir() async {
    // ...
  }
}

dart run build_runner build

Bu, bagimliliklariKur() içindeki elle yazılan getIt.registerLazySingleton<...>(...) satırlarının hepsini otomatik üretir — @lazySingleton annotation'ı gördüğünde, injectable, bu class'ın constructor'ındaki parametrelerine bakarak, gerekli bağımlılıkları otomatik olarak nasıl çözeceğini kendisi çıkarır (Dart Bölüm 6'da öğrendiğimiz constructor parametrelerinin statik analizi).

#Neden Dependency Injection Bu Kadar Değerli? — Bölüm 7 Konu 32'ye Bağlantı

Bir önceki derste, Repository pattern'in test edilebilirlik sağladığını öğrenmiştik — "gerçek yerine sahte bir implementasyon kullanabilirsin" demiştik. Dependency Injection, bunu pratikte mümkün kılan mekanizmadır:

// Test ortamında
void testOrtamiKur() {
  getIt.registerLazySingleton<UrunRepository>(() => SahteUrunRepository()); // GERÇEK yerine SAHTE
}

Testler çalışırken, getIt<UrunRepository>() çağrıldığında, gerçek API'ye bağlanan UrunRepositoryImpl yerine, sabit, kontrollü veri döndüren SahteUrunRepository (Dart Bölüm 7'de öğrendiğimiz implements ile, aynı sözleşmeye uyan bir başka class) kullanılır — kodun geri kalanı hiç değişmeden, sadece "hangi implementasyonun enjekte edildiği" değişiyor.

#🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

• Dependency Injection, nesnelerin oluşturulma ve birbirine bağlanma sürecini merkezi bir yerde yönetir, kod tekrarını önler.
• get_it, basit bir "servis konumlandırıcı" (service locator) — registerLazySingleton/registerFactory ile kayıt yapılır, getIt<T>() ile erişilir.
• get_it, Provider/Riverpod'dan farklı olarak, widget ağacından bağımsızdır ve state değişince rebuild tetiklemez — genelde servisler/repository'ler için kullanılır.
• injectable, annotation'lar ve kod üretimi (build_runner) ile, get_it kayıt sürecini otomatikleştirir.
• Dependency Injection, Repository pattern'in test edilebilirlik avantajını pratikte mümkün kılan mekanizmadır — gerçek implementasyonları testlerde sahte olanlarla kolayca değiştirebilirsin.

#📝 Ödevler

• [ ] get_it ile bir servis sınıfını (örn. UrunVeriKaynagi) kaydet, getIt<T>() ile eriş, doğrudan new ile oluşturmaktan kaçın.
• [ ] registerLazySingleton ile registerFactory arasındaki farkı, aynı sınıfı ikisiyle de kaydedip, birden fazla getIt<T>() çağrısıyla (identical() kullanarak, Dart Bölüm 13'ü hatırla) test et.
• [ ] Bir Repository sözleşmesi (abstract class) için, hem gerçek hem sahte (test amaçlı) implementasyon yaz, get_it ile ikisi arasında geçiş yap.
• [ ] injectable kurup, @lazySingleton annotation'ı ile basit bir class'ı otomatik kayıt ettir, üretilen kodu incele.
• [ ] Kendi cümlelerinle, "get_it ile Provider/Riverpod'u ne zaman birlikte, ne için ayrı ayrı kullanırım" sorusunu açıkla.

Sıradaki konu: Bölüm 7 — Konu 34: Clean Architecture Uyarlaması, SOLID Prensipleri