Mutlu Tekin
Mutlu Tekin
← Yazılar

Bölüm 1 — Konu 2: Ortam Kurulumu (Dart SDK, DartPad, Terminal ile Çalıştırma)

3 dk okuma #dart
Dizi · 2/9 Dart Türkçe Tutorial
  1. Bölüm 1 — Konu 1: Dart Nedir, Nerede Kullanılır, Neden Flutter Bu Dili Seçti
  2. Bölüm 1 — Konu 2: Ortam Kurulumu (Dart SDK, DartPad, Terminal ile Çalıştırma)
  3. Bölüm 1 — Konu 3: İlk Program (`main()`, `print()`, Dosya Yapısı)
  4. Bölüm 1 — Konu 4: Yorum Satırları, Temel Sözdizimi Kuralları
  5. Bölüm 2 — Konu 5: Değişken Tanımlama — `var`, `final`, `const` Farkı
  6. Bölüm 2 — Konu 6: Temel Tipler — `int`, `double`, `String`, `bool`
  7. Bölüm 2 — Konu 7: Tip Çıkarımı (Type Inference) ve Açık Tip Belirtme
  8. Bölüm 2 — Konu 8: `dynamic` ve `Object` — Ne Zaman Kullanılır, Ne Zaman Kaçınılır
  9. Bölüm 2 — Konu 9: Null Safety Temelleri (`?`, `!`, `late`'e Giriş)
Dizinin sayfası →

Neden Bu Konu Önemli?

Kod yazmaya başlamadan önce, kodu nerede ve nasıl çalıştıracağını bilmen gerekiyor. Dart ile üç temel şekilde çalışabilirsin:

  1. DartPad — tarayıcı üzerinden, kurulum gerektirmeyen online editör
  2. Dart SDK + terminal — kendi bilgisayarında gerçek geliştirme ortamı
  3. IDE (VS Code / Android Studio) — SDK üzerine kurulu, eklentilerle zenginleştirilmiş geliştirme ortamı

Şimdi bunları sırayla kuralım.

1. DartPad — Sıfır Kurulumla Deneme Alanı

dartpad.dev adresine gittiğinde, tarayıcıda çalışan tam bir Dart editörü karşına çıkar. Hiçbir kurulum gerektirmez.

Ne zaman kullanılır?

  • Küçük bir kod parçasını hızlıca denemek istediğinde
  • Bir kavramı (örneğin bir döngü mantığını) izole şekilde test etmek istediğinde
  • Henüz kendi bilgisayarına bir şey kurmadan Dart'a "tatmak" istediğinde

Nasıl çalışır?

  • Sol tarafa kod yazarsın, "Run" butonuna basarsın, sağda çıktıyı görürsün.
  • main() fonksiyonu otomatik olarak orada hazır gelir, sen içini doldurursun.

Bu tutorial boyunca küçük örnekleri DartPad'de hızlıca deneyebilirsin — ama gerçek bir proje geliştirmek için SDK kurulumu şart.

2. Dart SDK Kurulumu

SDK (Software Development Kit), Dart kodunu derlemeni ve çalıştırmanı sağlayan araç setidir. İçinde şunlar bulunur:

  • dart komutu (derleyici + çalıştırıcı + paket yöneticisi hepsi bir arada)
  • dartfmt / dart format (kod formatlama)
  • dart analyze (statik analiz — Bölüm 13'te detaylı göreceğiz)
  • pub paket yöneticisi (pub.dev'den paket indirmeyi sağlar)

Kurulum (işletim sistemine göre):

  • Windows: dart.dev/get-dart üzerinden installer indirilir veya choco install dart-sdk (Chocolatey varsa)
  • macOS: brew tap dart-lang/dart && brew install dart
  • Linux: Paket yöneticisine göre değişir (apt, snap vb.) — resmi dokümantasyon güncel komutları verir

Not: Eğer ileride doğrudan Flutter kurarsan, Flutter SDK'nın içinde zaten kendi Dart SDK'sı gömülü gelir. Ama şu an sadece Dart öğrendiğimiz için bağımsız Dart SDK kurmak daha doğru.

Kurulumu doğrulama:

Terminali (Windows'ta PowerShell/CMD, macOS/Linux'ta Terminal) aç ve şunu çalıştır:

bash
dart --version

Çıktı şuna benzer bir şey olmalı:

metin
Dart SDK version: 3.x.x (stable) (...) on "windows_x64"

Eğer "komut bulunamadı" gibi bir hata alıyorsan, SDK'nın PATH ortam değişkenine eklenip eklenmediğini kontrol etmen gerekir (kurulum sihirbazı genelde bunu otomatik yapar, ama bazen manuel eklemek gerekebilir).

3. Terminal ile Kod Çalıştırma

DartPad'in aksine, gerçek bir proje geliştirirken kodu kendi makinende, terminal üzerinden çalıştıracaksın.

Basit bir dosya oluşturup çalıştıralım:

merhaba.dart adında bir dosya oluştur:

dart
void main() {
  print("Terminalden çalışıyorum!");
}

Terminalde dosyanın bulunduğu klasöre git ve çalıştır:

bash
dart run merhaba.dart

Çıktı:

metin
Terminalden çalışıyorum!

dart run ne yapıyor? Arka planda dosyanı JIT (Just-In-Time) derleyip anında çalıştırıyor. Bu, geliştirme sırasında hızlı geri bildirim almanı sağlıyor — az önceki derste bahsettiğimiz JIT/AOT ikiliğinin küçük bir örneğini burada zaten görmüş oldun.

4. IDE Kurulumu (Önerilen: VS Code)

Terminalden dosya çalıştırmak öğretici ama pratik değil. Gerçek geliştirme için bir IDE (Integrated Development Environment) kullanacağız.

VS Code kurulumu:

  1. code.visualstudio.com üzerinden VS Code'u indir ve kur.
  2. VS Code içinde Extensions (Uzantılar) sekmesine git, "Dart" eklentisini ara ve kur.
  3. Bu eklenti otomatik olarak kod tamamlama (autocomplete), hata vurgulama (error highlighting), debug desteği gibi özellikleri açar.

Alternatif: Android Studio / IntelliJ Eğer ileride Flutter'a geçince Android emulator'lerle çalışacaksan, Android Studio kurmak mantıklı olabilir (Dart eklentisi orada da mevcut). Şimdilik salt Dart öğrenirken VS Code daha hafif ve hızlıdır.

5. Klasik Hatalar ve Çözümleri

Sorun Olası Çözüm
dart: command not found SDK'nın PATH'e eklenmediğini gösterir — kurulumu terminali kapatıp yeniden açarak veya PATH'i manuel ekleyerek düzelt
VS Code'da kod tamamlama çalışmıyor Dart eklentisinin kurulu ve aktif olduğunu kontrol et, VS Code'u yeniden başlat
dart run çalışmıyor, "no pubspec.yaml found" hatası Bu hata genelde proje bazlı komutlarda çıkar (dart create ile oluşturulan projelerde); tek dosyalık script'lerde sorun olmaz

🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

  • DartPad: hızlı deneme için, kurulum gerektirmez.
  • Dart SDK: gerçek geliştirme için zorunlu, dart --version ile doğrulanır.
  • Terminal: dart run dosya.dart ile herhangi bir Dart dosyasını çalıştırabilirsin.
  • VS Code + Dart eklentisi: günlük geliştirme için önerilen ortam.

📝 Ödevler

  • [ ] Dart SDK'yı kendi işletim sistemine kur, dart --version çıktısını al.
  • [ ] DartPad'de basit bir "Merhaba Dünya" programı yaz ve çalıştır.
  • [ ] Aynı programı kendi bilgisayarında bir .dart dosyasına yazıp terminalden dart run ile çalıştır.
  • [ ] VS Code'a Dart eklentisini kur, bilerek bir sözdizimi hatası (örneğin noktalı virgülü unutarak) yaz ve editörün bunu nasıl vurguladığını gözlemle.

Sıradaki konu: Bölüm 1 — Konu 3: İlk Program (main(), print(), dosya yapısı)