Bölüm 10 — Konu 48: `StreamController`, Broadcast Stream

Bölüm 10'un son konusundayız. Bir önceki derste async*/yield ile stream üretmeyi gördük — bu, "otomatik" bir stream oluşturma yoluydu. Bu derste, bir stream'e elle, istediğin an veri eklemeni sağlayan StreamController'ı işleyeceğiz.

#StreamController Nedir?

import 'dart:async';

void main() {
  StreamController<int> controller = StreamController<int>();

  controller.stream.listen((veri) {
    print("Alınan veri: $veri");
  });

  controller.add(1); // stream'e elle veri ekliyoruz
  controller.add(2);
  controller.add(3);

  controller.close(); // stream'i kapatıyoruz
}

Çıktı:

Alınan veri: 1
Alınan veri: 2
Alınan veri: 3

StreamController, bir Stream'i "programatik olarak" (elle, istediğin zaman) besleyebileceğin bir araçtır. async*/yield ile otomatik akan bir stream'in aksine, burada sen ne zaman veri ekleneceğine karar veriyorsun — controller.add(...) çağırdığın her an, o değer stream'e "yayınlanır."

Not: dart:async kütüphanesini import etmemiz gerekti — StreamController, Dart'ın çekirdek (dart:core) kütüphanesinde değil, dart:async kütüphanesinde tanımlıdır. Bölüm 12'de kütüphaneler ve import'ları detaylı işleyeceğiz; şimdilik bazı ileri özelliklerin ayrı kütüphanelerden geldiğini bilmen yeterli.

#StreamController'ın Parçaları

StreamController<int> controller = StreamController<int>();

controller.stream  // dinlemek (listen) için kullanılan Stream nesnesi
controller.sink    // veri eklemek için kullanılan "giriş noktası" (add ile aynı işi görür)
controller.add(5)  // controller.sink.add(5) ile aynı etkiyi yapar, kısayoldur
controller.close() // stream'i kapatır, artık veri eklenemez

controller.stream, dışarıya (dinleyicilere) açılan taraf; controller.add() (veya controller.sink.add()), içeriye veri "besleyen" taraf. Bunu bir su borusu gibi düşünebilirsin — add() ile bir uçtan su akıtırsın, .stream.listen() ile diğer uçtan suyu toplarsın.

#Neden StreamController Kullanılır? — Gerçek Dünya Senaryosu

async*/yield, önceden bilinen, otomatik bir akış için uygundur (örneğin "her saniye bir sayı üret"). Ama bazen, stream'e ne zaman veri ekleneceği dışarıdan tetiklenen bir olaya bağlıdır — örneğin bir buton her tıklandığında, ya da bir sensörden veri her geldiğinde:

import 'dart:async';

class ButonTikayici {
  final StreamController<int> _controller = StreamController<int>();
  int _sayac = 0;

  Stream<int> get tiklamaStream => _controller.stream;

  void butonaTikla() {
    _sayac++;
    _controller.add(_sayac); // dışarıdan tetiklenen bir olayda veri ekleniyor
  }

  void kapat() {
    _controller.close();
  }
}

void main() {
  ButonTikayici buton = ButonTikayici();

  buton.tiklamaStream.listen((sayi) {
    print("Tıklama sayısı: $sayi");
  });

  buton.butonaTikla(); // Tıklama sayısı: 1
  buton.butonaTikla(); // Tıklama sayısı: 2
  buton.butonaTikla(); // Tıklama sayısı: 3

  buton.kapat();
}

Bu, Flutter'da çok yaygın bir kalıptır — bir buton her tıklandığında, bir text field her değiştiğinde, veya bir state değişikliği her olduğunda, StreamController ile bu olayları "yayınlayabilirsin", ve uygulamanın farklı yerleri bu stream'i dinleyerek tepki verebilir.

#Tek Dinleyicili (Single-Subscription) vs Broadcast Stream

Varsayılan olarak, bir StreamController'ın stream'i sadece bir kere, bir dinleyici tarafından dinlenebilir:

void main() {
  StreamController<int> controller = StreamController<int>();

  controller.stream.listen((veri) => print("Dinleyici 1: $veri"));
  controller.stream.listen((veri) => print("Dinleyici 2: $veri")); // ❌ HATA!

  controller.add(1);
}

Bu kod hata verir — Bad state: Stream has already been listened to. Varsayılan stream'ler, tek kullanımlık kabul edilir (buna "single-subscription stream" denir) — genelde bir dosya okuma gibi, "baştan sona bir kere işlenecek" senaryolar için tasarlanmıştır.

#Broadcast Stream — Birden Fazla Dinleyici

Eğer birden fazla dinleyicinin aynı veriyi almasını istiyorsan, StreamController.broadcast() kullanman gerekir:

void main() {
  StreamController<int> controller = StreamController<int>.broadcast();

  controller.stream.listen((veri) => print("Dinleyici 1: $veri"));
  controller.stream.listen((veri) => print("Dinleyici 2: $veri")); // ✅ artık çalışır!

  controller.add(1);
  controller.add(2);
}

Çıktı:

Dinleyici 1: 1
Dinleyici 2: 1
Dinleyici 1: 2
Dinleyici 2: 2

broadcast(), tıpkı bir radyo yayını gibi çalışır — birden fazla "dinleyici" (subscriber) aynı anda aynı veriyi alabilir. Bu, örneğin bir uygulamanın birden fazla farklı ekranının, aynı "kullanıcı oturum durumu" stream'ini aynı anda dinlemesi gerektiğinde kullanışlıdır.

#Broadcast Stream'in Önemli Bir Farkı — Geç Katılan Dinleyiciler

void main() {
  StreamController<int> controller = StreamController<int>.broadcast();

  controller.add(1); // henüz kimse dinlemiyor, bu veri KAYBOLUR

  controller.stream.listen((veri) => print("Geç gelen dinleyici: $veri"));

  controller.add(2); // bu veri alınır
}

Çıktı:

Geç gelen dinleyici: 2

Broadcast stream'lerde, bir dinleyici abone olmadan önce yayınlanan veriler, o dinleyici için kaybolur — tıpkı canlı bir radyo yayınına, yayın başladıktan sonra katılmak gibi, geçmiş yayını dinleyemezsin. Bu, single-subscription stream'lerden farklı bir davranıştır ve dikkat edilmesi gereken bir noktadır.

#close() — Kaynak Yönetimi

void main() {
  StreamController<int> controller = StreamController<int>();

  controller.stream.listen((veri) => print(veri));
  controller.add(1);

  controller.close(); // artık add() çağrılamaz, kaynaklar serbest bırakılır

  controller.add(2); // ❌ HATA! kapatılmış bir controller'a veri eklenemez
}

Bir önceki derste sonsuz stream'ler için verdiğimiz "kaynak sızıntısı" uyarısı burada somutlaşıyor: bir StreamController artık kullanılmayacaksa, .close() çağrılarak kaynakların serbest bırakılması önemlidir. Flutter'da, bu genelde bir widget'ın dispose() metodunda yapılır (Flutter tutorial'ında bunu tam olarak göreceğiz) — bir widget ekrandan kaldırıldığında, kullandığı StreamController'ları kapatmak, bellek sızıntılarını önler.

#🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

• StreamController, bir stream'e elle, istediğin an veri eklemeni sağlar (add() ile); dışarıdan tetiklenen olaylar için async*/yield'e göre daha uygundur.
• Varsayılan StreamController, tek bir dinleyiciye izin verir (single-subscription); birden fazla dinleyici için StreamController.broadcast() kullanılmalıdır.
• Broadcast stream'lerde, bir dinleyici abone olmadan önce yayınlanan veriler o dinleyici için kaybolur.
• .close(), bir controller'ın kaynaklarını serbest bırakır — artık kullanılmayacak controller'lar için önemlidir (Flutter'da genelde dispose() içinde yapılır).

#📝 Ödevler

• [ ] Bir StreamController<int> oluştur, elle birkaç değer ekle (.add()), .listen() ile dinle.
• [ ] Aynı controller'ı iki farklı dinleyici ile dinlemeyi dene (broadcast olmadan), hatayı gözlemle; sonra .broadcast() ile düzelt.
• [ ] Broadcast bir stream'de, bir dinleyicinin geç abone olduğunda önceki verileri kaçırdığını kanıtlayan bir örnek yaz.
• [ ] ButonTikayici benzeri bir sınıf yaz — dışarıdan tetiklenen bir olayı (örn. bir mesaj gönderme fonksiyonu) StreamController ile stream'e dönüştür.
• [ ] Bir controller'ı .close() ile kapat, sonra .add() çağırmayı dene, hatayı gözlemle ve neden close()'un önemli olduğunu yorumla.

#🏁 Bölüm 10 Tamamlandı!

Asenkron programlamanın tüm temel araçlarını işledik: Future, async/await, .then()/.catchError(), Stream, async*/yield ve StreamController. Bu, Flutter'da API çağrıları yapmak, gerçek zamanlı veri dinlemek ve kullanıcı etkileşimlerini yönetmek için doğrudan kullanacağın bilgi birikimi.

Sıradaki durak Bölüm 11 — Koleksiyonlarda İleri Fonksiyonel Programlama: map, where, reduce, fold gibi metodlarla, koleksiyonları çok daha güçlü ve kısa bir şekilde işlemeyi öğreneceğiz.